Dubbele vrijstelling kapitaalverzekering

donderdag 05/11/2015

De kapitaalverzekering eigen woning (KEW) – en daarmee ook de spaarrekening eigen woning (SEW) en beleggingsrecht eigen woning (BEW) – kent een vrijgestelde uitkering, mits die uitkering wordt gebruikt voor aflossing van de eigenwoningschuld. De vrijstelling geldt per belastingplichtige. Partners die op hun KEW de dubbele vrijstelling willen benutten, moeten beiden (mede)gerechtigd zijn tot de uitkering bij leven. In veel polissen ontbreekt zo’n dubbele begunstiging en dat kan er toe leiden dat een deel van de KEW-uitkering wordt belast.

Echtgenoten/partners die een kapitaalverzekering eigen woning hebben afgesloten en die bij uitkering van die polis een dubbele KEW-vrijstelling willen benutten, moeten beiden (mede-) gerechtigd zijn tot de uitkering bij leven. Die dubbele begunstiging blijkt vaak niet te zijn opgenomen in de polis. Men is er – ten onrechte – van uitgegaan dat zo’n dubbele begunstiging bij leven niet nodig is, omdat de dubbele begunstiging wel in de polis is opgenomen voor de uitkering bij overlijden. Of omdat bij een fiscaal partnerschap voor dergelijke polissen in box 3 standaard een dubbele vrijstelling geldt. Echtgenoten/partners kunnen dit mankement herstellen door elkaar alsnog als mede-begunstigde aan te wijzen voor een uitkering bij leven. De wetgever wil voorkomen dat echtgenoten/partners die zo’n aanpassing van de polis niet doorvoeren, in financiële problemen komen als de KEW bij leven wordt uitgekeerd – bij verkoop van de eigen woning – en die uitkering door het mislopen van de dubbele vrijstelling deels in de belastingheffing wordt betrokken. De uitkering is dan niet volledig beschikbaar voor de aflossing van de eigenwoningschuld en dat kan grote problemen opleveren.

Voorgesteld wordt dat fiscale partners bij hun aangifte inkomstenbelasting een verzoek kunnen doen tot ‘het gezamenlijk genieten van de kapitaalverzekering’. De uitkering uit de kapitaalverzekering eigen woning (of uit de SEW of BEW) wordt dan geacht bij iedere partner voor de helft op te komen. Iedere partner kan dan voor zijn deel van de uitkering zijn persoonlijke vrijstelling benutten. Deze maatregel treedt in werking per 1 januari 2016. Voor oude gevallen waarin het mislopen van de dubbele vrijstelling tot belastingheffing over een deel van de KEW-uitkering heeft geleid, komt er een beleidsbesluit met een vergelijkbare tegemoetkoming, met een ambtshalve vermindering van belasting.

Een verzoek tot ‘het gezamenlijk genieten van de kapitaalverzekering’ is een praktische oplossing voor herstel van een onbedoelde fout in de polis.